Home Πρόοδος
Τώρα το μεγαλύτερο μέρος του έργου έχει τελειώσει και οι περισσότερες δράσεις έχουν ήδη υλοποιηθεί- εδώ συνοψίζουμε κάποια από τα βασικά αποτελέσματα.
Δείτε τα links στα Έγγραφα και στα βίντεο!

 

Δράσεις Ανάλυσης της Ανθρώπινης Διάστασης σε σχέση με τα μεγάλα σαρκοφάγα
Η διατήρηση των μεγάλων σαρκοφάγων απαιτεί συμβιβασμούς μεταξύ των αναγκών της άγριας ζωής και των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων. Για τον λόγο αυτό, στο πρόγραμμα LIFE EX-TRA δόθηκε ειδικό βάρος σε μια προσπάθεια να αναπτυχθεί ένας διάλογος ανάμεσα στις διαχειριστικές αρχές και στις τοπικές κοινωνίες. Χρησιμοποιήσαμε μεθόδους κοινωνικής έρευνας και εντοπίσαμε τις εμπλεκόμενες κοινωνικές ομάδες και τα περισσότερο επείγοντα προβλήματα σε κάθε χώρα.

Ενώ στην Ιταλία το βασικό πρόβλημα στις προστατευόμενες περιοχές φαίνεται να είναι ένα αίσθημα έλλειψης αντιπροσώπευσης των τοπικών κοινωνιών, στη Ρουμανία το βασικό ζήτημα είναι η ανάγκη διαμόρφωσης ενός δομημένου συστήματος αποζημιώσεων. Στη Βουλγαρία η δράση επικεντρώθηκε στην αντιμετώπιση μιας επείγουσας κατάστασης με επιθέσεις αρκούδας σε ανθρώπους. Στην Ελλάδα το κυριότερο πρόβλημα ήταν ο μύθος επανεισαγωγής άγριας ζωής (π.χ., ότι οι μη κυβερνητικές οργανώσεις ανατρέφουν και απελευθερώνουν είδη άγριας ζωής). 

Με βάση τα αποτελέσματα των αναλύσεων αυτών, πραγματοποιήθηκαν 95 ατομικές ή ομαδικές συναντήσεις με διαφορετικές εμπλεκόμενες κοινωνικές ομάδες, συναντήσεις οι οποίες εστίασαν στα βασικά ζητήματα σε κάθε περιοχή και όπου συμμετείχαν οι τοπικές κοινωνίες, οι τοπικές αρχές, κτηνοτρόφοι, κυνηγοί, εκπρόσωποι κρατικών οργανισμών ασφάλισης κτλ.

Σε όλες τις περιοχές του προγράμματος υπήρξε μια γενικότερη αναγνώριση από τις εμπλεκόμενες κοινωνικές ομάδες μιας διαδικασίας που ξεκίνησε μεταξύ των τοπικών αρχών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων, διαδικασία η οποία τέθηκε σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα και δεν περιορίστηκε σε μία και μόνο πρωτοβουλία. Αυτό το γεγονός προκάλεσε μια ευρύτερη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων κοινωνικών ομάδων και των τοπικών αρχών, ενώ η θετική επενέργεια από την εξέλιξη αυτή για τη διατήρηση του λύκου και της αρκούδας αναμένεται να υπερβεί τον χρονικό ορίζοντα του έργου.

 

 

 

 

 

 

Δράσεις Ανάλυσης της Ανθρώπινης Διάστασης σε σχέση με τα μεγάλα σαρκοφάγα

Δράσεις Ανάλυσης της Ανθρώπινης Διάστασης σε σχέση με τα μεγάλα σαρκοφάγα

Παρακολούθηση αρκούδας και λύκου

Η παρακολούθηση των πληθυσμών αρκούδας και λύκου συνεχίστηκε καθόλη τη διάρκεια υλοποίησης του έργου. Οι κύριες τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: η καταγραφή βιοδηλωτικών ενδείξεων στο χιόνι, χρήση ηχητικών ερεθισμάτων λύκου (αλύχτημα), συλλογή βιολογικού υλικού για ανάλυση DNA καθώς και χρήση φωτο παγίδων με υπέρυθρα. Αναλυτικά στοιχεία για την κατανομή και τα πληθυσμιακά μεγέθη των 2 ειδών μεγάλων σαρκοφάγων στις περιοχές εφαρμογής του έργου είναι τώρα διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του έργου.

 

 

 

 

 

 

Παρακολούθηση αρκούδας και λύκου

Παρακολούθηση αρκούδας και λύκου

Παρακολούθηση και διαχείριση οπληφόρων

Η ύπαρξη υγιών πληθυσμών οπληφόρων είναι σημαντική και για την διατήρηση των μεγάλων σαρκοφάγων, δεδομένου ότι διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι εκεί όπου έχουν ανακάμψει οι πληθυσμοί φυσικής λείας (οπληφόρα) οι ζημιές του λύκου στη κτηνοτροφία έχουν μειωθεί. Ως εκ τούτου, κατά τον πρώτο χρόνο υλοποίησης του έργου έγινε μια εκτίμηση της πυκνότητας των ειδών οπληφόρων στις περιοχές εφαρμογής του έργου σε Ρουμανία και Ιταλία. Στη βάση των αποτελεσμάτων αυτής της εκτίμησης σχεδιάστηκαν οι απαιτούμενες διαχειριστικές δράσεις. Στην Ιταλία οι πληθυσμοί κόκκινου ελαφιού (Cervus elaphus) στα Εθνικά Πάρκα Gran Sasso και Monti Sibillini εμπλουτίστηκαν με 54 άτομα. Σε 20 από αυτά τοποθετήθηκαν ραδιοκολλάρα για την εξ’αποστάσως παρακολούθησή τους. Στις ίδιες περιοχές εγκαταστήσαμε οπτικά αποτρεπτικά μέσα για οπληφόρα σε 58 χλμ οδικού δικτύου για την αποτροπή τροχαίων ατυχημάτων με θύματα οπληφόρα.

Στη Ρουμανία η διατήρηση των οπληφόρων υποστηρίχθηκε με την κατασκευή 24 σημείων παροχής τροφής (ταϊστρες) και 2 σημείων παρατήρησης, αλλά και με την διοργάνωση περιοδικών περιπολιών για την αντιμετώπιση της λαθροθηρίας. Η λαθροθηρία τόσο στη Ρουμανία όσο και στις άλλες χώρες εφαρμογής του έργου είναι ο κύριος λόγος  θνησιμότητας των πληθυσμών αρκούδας και λύκου.

 

 

Παρακολούθηση και διαχείριση οπληφόρων

Παρακολούθηση των ζημιών και εκπαίδευση κτηνιάτρων

Όλες οι ζημιές που προκλήθηκαν από αρκούδες και λύκους στο κτηνοτροφικό κεφάλαιο και στην αγροτική παραγωγή ήταν υπό συστηματική παρακολούθηση στο πλαίσιο υλοποίησης του έργου. Η πληροφορία που συλλέχθηκε καταχωρήθηκε σε βάσεις δεδομένων. Η πληροφορία αυτή συνδέθηκε επίσης και με δεδομένα παρουσίας και κατανομής των 2 ειδών με στόχο την μοντελοποίηση και την ταυτοποίηση των κρίσιμων περιοχών όπου τα προληπτικά μέτρα είναι απαραίτητο να εφαρμοστούν κατά προτεραιότητα.

Στα τέσσερα χρόνια υλοποίησης του έργου, διοργανώσαμε 10 σεμινάρια κατάρτισης για τοπικούς κτηνιάτρους και ειδικούς, σχετικά με τις τεχνικές αξιολόγησης των ζημιών στην κτηνοτροφία, την αναγνώριση ψευδών επιθέσεων, την αξιολόγηση των αποζημιώσιμων ζημιών, αλλά και τη χρήση των προληπτικών μέτρων από ζημιές που προκαλούν τα μεγάλα σαρκοφάγα.

Επτά από αυτά τα σεμινάρια, τα οποία εκτιμήθηκαν ιδιαιτέρως, πραγματοποιήθηκαν στην Ιταλία, ένα στη Βουλγαρία, ένα στην Ελλάδα και ένα στη Ρουμανία. Στην πραγματικότητα βέβαια, οι δυνητικοί συμμετέχοντες ήταν πάντα περισσότεροι από αυτούς που πραγματικά κατάφερναν να παρευρεθούν και για αυτό το λόγο πραγματοποιήθηκαν περισσότερα σεμινάρια από αυτά που αρχικά είχαν προβλεφθεί.

Τα σεμινάρια διοργανώθηκαν και υλοποιήθηκαν από το κτηνιατρικό τμήμα του Εθνικού Πάρκου του Gran Sasso e Monti della Laga. Επίσης εκδόθηκε και ένα εγχειρίδιο για την εκτίμηση των ζημιών από άγρια ζώα στο ζωικό κεφάλαιο, το οποίο μάλιστα μεταφράστηκε σε όλες τις γλώσσες του έργου.

 

 

Παρακολούθηση των ζημιών και επιμόρφωση των κτηνιάτρων

Προωθώντας τη χρήση προληπτικών μέτρων

Με στόχο την συμβολή στην αποτελεσματική πρόληψη ζημιών από αρκούδες και λύκους στην παραγωγή έγιναν οι ακόλουθες παρεμβάσεις:

Στο Εθνικό Πάρκο Monti Sibillini τοποθετήθηκαν 15 ηλεκτροφόρες περιφράξεις για την προστασία ισάριθμων κτηνοτροφικών μονάδων. Ως αποτέλεσμα αυτής της παρέμβασης παρατηρήθηκε μείωση κατά 67% των ζημιών στο κτηνοτροφικό κεφάλαιο. Ως επακόλουθο αυτού του θετικού αποτελέσματος και με δεδομένη την θετική αποδοχή του εν λόγω προληπτικού μέτρου από τους κτηνοτρόφους ης περιοχής, οι αρχές του Εθνικού Πάρκου αποφάσισαν να συγχρηματοδοτήσουν την αγορά 16 επί πλέον ηλεκτροφόρων περιφράξεων από ίδιους πόρους.

Στη Ρουμανία (κατ’αντιστοιχία) χορηγήθηκαν από το έργο σε κτηνοτρόφους, 12 κουτάβια σκύλων φύλαξης κοπαδιών (6 ζεύγη). Αυτά τα σκυλιά μεγαλώνουν και στο εγγύς μέλλον τα κουτάβια που θα δώσουν θα χορηγηθούν σε άλλους κτηνοτρόφους της περιοχής.

Στη Βουλγαρία 90 ηλεκτροφόρες περιφράξεις διανεμήθηκαν για την προστασία κτηνοτροφικών και μελισσοκομικών μονάδων. Αυτή η παρέμβαση σημείωσε ιδιαίτερα μεγάλη επιτυχία στους αγρότες και κτηνοτρόφους της περιοχής. Επιπρόσθετα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Υδάτινων Πόρων (εταίρος στο πρόγραμμα) συνειδητοποίησε ότι αυτά τα εργαλεία πρόληψης είναι φθηνότερα από τι οι καταβαλλόμενες χρηματικές αποζημιώσεις, και ως εκ τούτου προμηθευτήκαν ιδίοις πόροις άλλες 90 ηλεκτροφόρες περιφράξεις και τις διένειμαν στην περιοχή του έργου.

Πέρα από την απλή χορήγηση εργαλείων πρόληψης ζημιών το έργο στόχευσε επίσης στην ενθάρρυνση/παρότρυνση των παραγωγών (κτηνοτρόφων) για τη χρήση σκύλων φύλαξης κοπαδιών ανεξάρτητα από το έργο, με σκοπό η εφαρμογή αυτού του μέτρου να συνεχιστεί και μετά τη λήξη του έργου. Για το λόγο αυτό οι αρχές των Εθνικών Πάρκων Gran Sasso e Monti della Laga και Monti Sibillini ξεκίνησαν μια αποτελεσματική συνεργασία με τοπικές οργανώσεις εκτροφέων σκύλων φύλαξης κοπαδιών (ΣΦΚ) οι οποίες προωθούν εντατικά τη χρήση ΣΦΚ σε ευρύτερη κλίμακα, την εξάσκηση των κτηνοτρόφων στη χρήση αυτών των σκύλων καθώς και στην επιλογή ΣΦΚ υψηλής ποιότητας. Μέχρι τώρα το δίκτυο αυτό συντόνισε την ανταλλαγή και διακίνηση 61 ΣΦΚ μεταξύ ενδιαφερόμενων κτηνοτρόφων της περιοχής.

Στην Ελλάδα, αναπτύχθηκε ένα δίκτυο σε συνεργασία και συνέργεια με το  κοινοτικό πρόγραμμα LIFE PINDOS/GREVENA (LIFE07NAT/GR/000291) , το οποίο περιελάμβανε την δημιουργία ενός σταθμού αναπαραγωγής ΣΦΚ, δράσεις ενημέρωσης των κτηνοτρόφων καθώς και την διακίνηση και ανταλλαγή 30 ΣΦΚ (κουταβιών και ενήλικων) μεταξύ των κτηνοτρόφων της περιοχής του έργου.

Στη Ρουμανία μια ουσιαστική εκστρατεία ενημέρωσης προς τους κτηνοτρόφους για τη συστηματική χρήση ΣΦΚ ως προληπτικού μέτρου πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τοπικούς συλλόγους εκτροφέων. Στο μέλλον η διασύνδεση με τους τοπικούς συλλόγους εκτροφέων ΣΦΚ θα διασφαλίσει όχι μόνο την ευκολότερη πρόσβαση των κτηνοτρόφων για να αποκτήσουν ΣΦΚ αλλά και στην αποτελεσματική μεταφορά εμπειρίας στην ανατροφή και εκπαίδευση των ΣΦΚ.

Τον Μάϊο του 2012 οργανώθηκε μια συνάντηση εργασίας (workshop) στην Ελλάδα προκειμένου να συζητηθούν όλες οι πλευρές και απόψεις σχετικά με τη χρήση ΣΦΚ ως προληπτικού μέτρου για ζημιές από μεγάλα σαρκοφάγα στην παραγωγή. Ήταν μια ευκαιρία  να έρθουν σε επικοινωνία οι ειδικοί στο θέμα οι οποίοι δούλεψαν στο πλαίσιο του προηγούμενου κοινοτικού έργου COEX καθώς και στο έργο EX-TRA και να ανταλλάξουν πληροφορίες και εμπειρία πάνω στο συγκεκριμένο θέμα.

 

 

 

 

 

Προωθώντας τη χρήση προληπτικών μέτρων
Προωθώντας τη χρήση προληπτικών μέτρων
Προωθώντας τη χρήση προληπτικών μέτρων
Ομάδες Άμεσης Επέμβασης για την Αρκούδα
Σε όλες τις χώρες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα οι Ομάδες Αμεσης Επέμβασης (ΟΑΕ) καταρτίστηκαν με στόχο την αποτελεσματική διαχείριση περιπτώσεων σύγκρουσης αρκούδας με ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Μετά από τα αρχικά στάδια εξάσκησης των ομάδων, κάθε χώρα ανέπτυξε το δικό της πρωτόκολλο βάσει του οποίου γίνονται στην εκάστοτε περίπτωση οι επεμβάσεις της ΟΑΕ.  

Κάθε ομάδα είναι σε ετοιμότητα να επέμβει στον πιο σύντομο χρόνο αν παραστεί ανάγκη. Η κάθε ομάδα είναι εξοπλισμένη με ειδικά αποτρεπτικά μέσα (βολίδες κρότου λάμψης, λαστιχένιες σφαίρες), καθώς επίσης και με ειδικές παγίδες και αναισθητικό όπλο στην περίπτωση που χρειαστεί σύλληψη, αναισθητοποίηση  και μετακίνηση κάποιου ζώου..

Στην Ιταλία και στα 2 Εθνικά Πάρκα όπου υλοποιήθηκε το έργου δεν υπάρχουν μόνιμοι πληθυσμοί αρκούδας, ως εκ τούτου η ΟΑΕ συστάθηκε κυρίως για προληπτικούς λόγους και με σκοπό να έχει τα επαρκή εργαλεία και την εμπειρία στην  περίπτωση που παρουσιαστεί περιστατικό σύγκρουσης αρκούδας με ανθρωπογενείς δραστηριότητες στο μέλλον. 

Μέχρι τώρα οι αντίστοιχες ΟΑΕ έδρασαν στη Ρουμανία σε 34 περιπτώσεις, στην Ελλάδα σε 30 περιπτώσεις και στη Βουλγαρία σε 52. Σε όλες τις περιπτώσεις επεμβάσεων η εναλλακτική λύση θα ήταν η εξόντωση/θανάτωση της αρκούδας σε παράνομες παγίδες ή μετά από συστηματική καταδίωξη από τους ανθρώπους. Ως εκ τούτου το έργο μέσω των ΟΑΕ είχε ένα αξιοσημείωτο θετικό αντίκτυπο στη διάσωση αρκούδων από μια άσχημη κατάληξη.

Οι ΟΑΕ συνεχίζουν τη δράση τους με ίδιους πόρους και εξακολουθούν να αποτελούν ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για την προστασία της αρκούδας.

 

 

 

Ομάδες Άμεσης Επέμβασης για την Αρκούδα.

Δράσεις ενημέρωσης-ευαισθητοποίησης

Όλο το έργο συνοδεύτηκε από δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του κοινού αλλά και διάχυσης των δράσεων και αποτελεσμάτων του έργου. Εκδώσαμε φυλλάδια, αφίσες και ένα ενημερωτικό CD για τους λύκους, τις αρκούδες, τους σκύλους φύλαξης κοπαδιών και τις ηλεκτροφόρες περιφράξεις. Όλο αυτό το υλικό διανεμήθηκε σε σχολεία, δημόσια κτήρια, εκθέσεις, συναντήσεις με ενδιαφερόμενες ομάδες, αλλά και μέσω προσωπικών συναντήσεων. Το σύνολο αυτού του υλικού είναι διαθέσιμο και ηλεκτρονικά μέσω της ιστοσελίδας του έργου. Οι δράσεις του έργου παρουσιάστηκαν επίσης σε περισσότερες από 20 συναντήσεις και εκθέσεις, στις οποίες συμμετείχαν ή επισκέφθηκαν χιλιάδες άνθρωποι, ενώ τα αποτελέσματα του έργου παρουσιάστηκαν και σε διάφορα επιστημονικά συνέδρια και στις τέσσερις χώρες υλοποίησης.

Το τελικό συνέδριο του LIFE EXTRA πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Πάρκο του Gran Sasso στην Ιταλία (10-12 Οκτωβρίου 2012). Το συνέδριο εστίασε στην ανταλλαγή καλών πρακτικών αλλά και στη συμμετοχική διαχείριση. Στο συνέδριο συμμετείχαν περισσότερα από 100 άτομα και έγινε δυνατή μια έντονη ανταλλαγή εμπειριών από πολλές περιοχές του κόσμου.

Ο διεθνής χαρακτήρας του έργου έδωσε επίσης τη σημαντική ευκαιρία στους εταίρους να ανταλλάξουν εμπειρίες. Δεκαεννέα ταξίδια διοργανώθηκαν μεταξύ των διαφορετικών χωρών που συμμετείχαν στο έργο κατά τη διάρκεια των οποίων το προσωπικό των εταίρων είχε την ευκαιρία να ενημερωθεί σχετικά με τους τρόπους και τις μεθόδους επίλυσης συγκεκριμένων προβλημάτων που σχετίζονται με τη διατήρηση των μεγάλων σαρκοφάγων.